Gisteren een zeer stemmig klasconcertje! "The trees are quiet" : stilte en muziek... Hele mooie muzikale momenten (vibrafoon en hobo, vierhandig klavier, fluit, hobo én woord!) en vooral een toffe sfeer. De persfotograaf maakte bovenstaande foto van onze groep. Nu nog een groepsnaam...

Vandaag onze eerste groeps-sessie improvisatie gehad! We werkten aan een improvisatorisch "spel" van de Belgische componist Henri Pousseur (1929-2009). Pousseur kan, naast Karel Goeyvaerts, Louis De Meester en André Laporte, tot de grootste van onze componisten beschouwd worden - zijn muziek is ook in het buitenland bekend. Hij had ook extra aandacht voor hedendaagse muziek binnen het muziekonderwijs en in dat verband stelde hij een reeks boekjes samen onder de titel "Methodicare". Uit deze boekjes komt de "jeu Quadrillé" die we vandaag dus speelden. Vier groepen muzikanten verspreid in de ruimte improviseren op specifieke reeksen en moeten elkaar met "signalen" lokken. Het spel bleek vrij complex te zijn en algauw maakten we er onze eigen versie van. Een leuke ervaring - af en toe werd er eens goed gelachen - oef ! muzikanten die nog kunnen lachen bij het musiceren !!! Voor herhaling vatbaar !

Veel nieuwe studenten dit jaar in onze klas hedendaagse muziek... en niet alleen pianisten !  Voor piano verwelkomen we Julie De Dycker en Siemen Van Gucht. Verder komt ook Daphne De Weirt (viool) en Annemie Van Goethem (fluit) ons vergezellen !! Onze groep wordt steeds maar completer !!

“Hedendaagse muziek” of ook wel “Actuele muziek” is de naam van de kunstmuziekdie vanaf 1950 tot vandaag wordt gecomponeerd.

Een kleine geschiedenis…

Grote vernieuwers en pioniers van de moderne muziek, geboren in de 19^de eeuw, waren bijvoorbeeld Igor Stravinsky, Sergei Prokofief en Bela Bartok. Op melodische en ritmisch vlak hebben zij de muziek grondig venieuwd.

In het begin van de twintigste eeuw, toen de hoog-romantische muziek zijn hoogtepunt beleefde – denk maar aan Gustav Mahler! – begon een select groepje componisten, bekend als de “tweede Weense school” (wie kent de “eerste ?”) met het drastisch veranderen van ons toonsysteem. In de traditionele harmonie – ons “tonaal systeem” – zijn er twaalf tonen, die in een bepaalde verhouding staan tot elkaar. Zo zijn tonica, dominant de bepalende bakens in de toonaard, of gaat een leidtoon-noot bijvoorbeeld steeds naar een grondnoot. Het zijn die regeltjes die je nog steeds leert in de klassieke harmonieleer. De componisten van de tweede Weense school bedachten echter de “a-tonaliteit”, dus een “niet-tonaal” systeem, waarbij elke van de twaalf tonen “gelijkwaardig” werd geacht ! Geen overheersing meer dus van tonica en dominant, ook geen toonaarden meer: alle tonen zijn gelijk! De a-tonale componist maakt zelf een reeks van twaalf willekeurige tonen en componeert zo zijn muziek. Allerlei nieuwe spelregels worden bedacht  (kreeft, spiegel, …). Zo ontstaat de “dodecafonie” of “twaaftoonsmuziek”. Belangrijke componisten in deze school waren Arnold Schönberg, Alban Berg en Anton Webern.

Deze dodecafonie leidt later tot een een meer uitgewerkt systeem waarbij niet alleen toonhoogtes, maar alle items zoals ritme, klanksterkte, accenten, … tot “reeksen” wordt gebracht: dit noemt men het serialisme. Een belangrijke vernieuwer van het serialisme is de Franse componist Olivier Messiaen.

De Belgische componist Karel Goeyvaerts is in Europa de grondlegger van de “Elektro-akoestische” muziek, of “electronische muziek”, waarbij door middel van electronica muziek wordt gemaakt – vandaag is dat met computers. Ook de Duitse componist Karlheinz Stockhausen is hier een belangrijke sleutelfiguur. In Parijs, in het IRCAM (Centre Pompidou) experimenteren componisten nog steeds met muziek en computers. Ze worden de “Spectralisten” genoemd, omdat ze de muziek ook in kleuren verdelen zoals het licht dat invalt op een prisma. Zeer wiskundig allemaal, en toch gaat het hier om muziek… Bekende namen zijn hier Tristan Murail en Grisey.

In de USA werd ook al lang de basis gelegd van puur “experimentele” muziek. Charles Ives is hier een soort “Godfather” van. Een bekende naam is hier John Cage. Hij bedacht de gekste experimenten zoals zijn stuk “4’33” waarbij te horen: exact vier minuten 33 seconden  stilte… Of “toevalsmuziek” : muziek wordt bepaald door toevallige procedures: de bewegingen van een vis in een aquarium, een schaakspel, dobbelstenen… John Cage is ook de uitvinder van de “prepared piano”: de snaren van de (vleugel-)piano worden op voorhand “geprepareerd” met allerlei materialen (gum, papier, nagels, vijzen …) zodat de klank helemaal gewijzigd wordt… Je kan het zo gek maar niet bedenken !

In Europa wordt ook experimentele muziek gemaakt door bijvoorbeeld Karlheinz Stockhausen, Maurizio Kagel, Luciano Berio. Bij Kagel en Berio is dat bijvoorbeeld vooral muziektheater: muzikanten zijn hier ook acteur geworden !

Veel hedendaagse componisten kunnen echter niet in een bepaalde van die stijlen “geclasseerd” worden. Zij schrijven muziek op een uiterste persoonlijke manier, hebben hun eigen stijl. Zo bijvoorbeeld de fenomenale componist György Ligeti (Hongarije) en zijn adept, György Kurtag.

Vandaag hebben ook popmuziek en jazz ook hun intrede gedaan in de hedendaagse muziek en ontstaan er “mengvormen”.

Waarom moet je hedendaagse muziek spelen ?

Je loopt ook niet gekleed als 17^de eeuwer …?

Je woont ook graag in een modern huis… ?

Dus, waarom zou je de muziek niet spelen van componisten van onze tijd ?  Deze componisten gebruiken een totaal andere taal en stijl dan componisten van vorige eeuwen.  Je kan het vergelijken met de schilderkunst. Kijk maar eens even naar de onderstaande portretten. Het bovenste portret is van Rubens (17^de eeuw), het tweede is van Pablo Picasso… Toch worden de twee portretten evenwaardige vormen van kunst genoemd.

 Eens je de muzikale taal van deze componisten snapt, wordt het boeiend om die muziek te spelen. En soms kan het best spannend en grappig zijn !

In de klas I.E. Hedendaagse muziek kan je deze muziek spelen! Alle instrumenten zijn welkom!  Je moet niveau hogere graad hebben, redelijk goed kunnen lezen en vooral super enthousiast zijn bereid zijn om je te engageren!

Welkom op de info-avond: maandag 5 september 2011 om 21u

Stephane Vande Ginste

Ligeti, Stockhausen, Kurtag, Kagel, … . Sommige mensen zeggen meteen nee, anderen zeggen ja maar denken nee, en nog anderen knikken overtuigd van ja en menen het ook. Het publiek dat op 28 maart 2011 in het grote auditorium van de academie verscheen behoorde tot die laatste groep, of ze waren tenminste bereid ingewijd te worden tot de wereld van de hedendaagse muziekkunst.

In een sfeervol belichte arena stond Stephane Vande Ginste, een eloquent moderator met onbetwistbare kennis van zaken. Na de protocolaire beleefdheden trakteerde hij de toehoorders op een korte inleiding van het programma; een plagend aperitiefje dat een audiovisueel feestmaal zou voorafgaan.

En audiovisueel mag zeker gezegd worden, want de ogen sluiten (of stiekem een dutje doen) zat er niet in tijdens dit klasconcert hedendaagse muziek. Leerlingen van de klas hedendaagse muziek van Stephane Vande Ginste en de slagwerkklas van Walter Mertens hadden hadden een gevarieerd programma ineengeknutseld dat zowel oog en oor bezighield.

Zonder enige twijfel kleurde een enorme overgave en inleving van de muzikanten de ganse avond cultuur, die startte met een streepje Ligeti. Prachtig volle harmoniën uit zijn Sonatine voor piano vierhandig vulden de concertzaal met warmte. Vervolgens kwamen enkele stukjes uit Tierkreis van Stockhausen; een spontaan en meeslepend colloquium tussen piano en slagwerk dat werkelijk niemand onberoerd liet.

Dat we te maken hadden met hedendaagse muziek werd wel heel duidelijk bij een adembenemende opvoering van het stuk ‘3 Spirales’ voor slagwerk van Benoît Chanty. Dit gelaagd werk voor percussie vergt zeer veel van de uitvoerder, en de foutloze uitvoering ervan zorgde meteen voor een indrukwekkend spectakel. Zeer geslaagd.

Die uitgelaten sfeer keerde echter snel om naar mystiek met het enigmatische ‘Der Eid des Hippokrates’ van Kagel en het mistige ‘Fog’, een aangrijpende Debussy-esque piancompositie geschreven en uitgevoerd door een leerling aan de academie:Tomas Debra.

De Hongaarse grootmeeter Kurtag werd ook mooi vertegenwoordigd in het programma, met twee korte stukjes uit de bundel ‘Jatekok’. In het Nederlands betekent Jatekok ‘Spelen’, en dat was ook merkbaar in de vierhandige stukjes die op het programma stonden. Zowel de ludieke Kanon als het quasi schizzofrene Furious Choral liepen over van jeugdig enthousiasme, maar lieten nooit echt de voeling met structuur lopen. Beide werden mooi uitgevoerd en deden hier en daar wel enkele wenkbrauwen fronsen, al was het maar omdat de geprojecteerde partituur van Kanon vol met zwarte en witten bollen stond.

Moderator Stephane verbaasde vriend en vijand met de uitvoering van een eigen werk, namelijk de 12 Inventies. Deze beklijvende ode aan de toonaardtonen nam het publiek mee op een boeiende zoektocht naar de klankmogelijkheden van de piano, en is intussen al een heuse hit op Youtube geworden ! De gevierde pianist-componist-mentor-moderator liet nog maar eens zien dat hij van vele markten thuis is.

Naar het einde toe kreeg de toeschouwer nog een Poolse delicatesse voorgeschoteld. Geen pierogi dit keer, maar Epitaph: een duo voor hobo en piano van componist Witold Lutoslawski. Wederom zeer mysterieus van sfeer, en de intensiteit van de uitvoerders - die duidelijk flirtten met trance - maakte het des te beklijvender om dit prachtige werk in levende lijve mee te maken.
Zoals traditie het wil eindigde de culturele soirée in majeur (of mineur, het was in dat finalewerk niet zo eenvoudig uit te maken). De in hoogts eigen persoon aanwezige componist George Dedecker mocht de uitvoering beoordelen van twee vierhandige stukjes uit zijn bundel ‘Khanda’. Interpreteer ‘Khanda’ maar op de Antwerpse manier, want beide pianisten moesten pianistiek geweld (ja, letterlijk ‘geweld’) combineren met een gezonde portie lenigheid om die composities te brengen. Dat resulteerde in een audiovisuele acrobatische muzikale ervaring die je gewoonweg moet zien om te geloven … de overvloedige felicitaties van componist Dedecker achteraf logen er zeker niet om.

In retrospect toont dit geslaagd concert twee dingen aan: hedendaagse muziek is aan een welgekomen opmars bezig, en er zit genoeg talent in de academie om die muziek met overgave te brengen. Daar kan geen mens uiteindelijk over klagen. Tot slot geven we u nog mee dat er ondanks de aard van de muziek en de lichamelijke en geestelijke vereisten aan de uitvoerders, alle katten en honden nog steeds op hun plek zitten en er geen noemenswaardige blessures werden vastgesteld bij de muzikanten of het publiek.

Op maandag 4 april kan je komen luisteren naar een bijzondere les hedendaagse muziek. Ik speel voor jullie een selectie hedendaagse piano-etudes die me bijzonder hebben geïnspireerd tot het componeren van eigen piano-etudes. Deze gloednieuwe etudes zal ik dan ook voor het eerst uitvoeren. Verder werk van Debussy, Bartok, Ton De Leeuw, Kurtag en Ligeti. GAMW Schoten - lokaal 107 om 20u.

“Componeren is een fantastisch proces waarbij je tracht je emoties en gedachten over te brengen aan de luisteraar door middel van de muzikale taal.”

 Thomas Debra

Thomas speelt eigen werk op het concert hedendaagse muziek op 28 maart !

"In mijn prille kinderjaren droomde ik eens, dat mijn hele kamer was gevuld met een uit dunne, uiterst ingewikkeld, maar dicht gesponnen weefsel van het soort uitscheiding van zijderupsen. Behalve ikzelf bleven ook nog andere wezens en voorwerpen in dat reusachtige netwerk hangen. Allerlei soorten nachtvlinders en kevers en grote, vochtige groezelige kussens, waar de rottende inhoud tussen de naden van het overtrek te voorschijn kwam. Elke beweging van de gevangen  levende wezens veroorzaakte een trilling, dat zich door het hele systeem voortplantte, zodat de zware kussens voortdurend heen en weer wiebelden en op hun beurt weer een golfbeweging in het geheel veroorzaakten. Die hier en daar optredende plotselinge gebeurtenissen verande­ren geleidelijk aan de structuur van het weefsel dat steeds warriger werd..."

György Ligeti

Op maandag 28 maart om 20u spelen Gerard en Stephane de "sonatine" van Ligeti voor piano vierhandig!

Ik ben een avonturier, een uitvinder, een ontdekker…”

Karlheinz Stockhausen

Op maandag 28 maart 2011 om 20u spelen Veerle, Karine en Thomas fragmenten uit "Tierkreis" van Stockhausen.

Op maandag 28 maart om 20u kan je komen luisteren naar ons eerste concert hedendaagse muziek: "Een Nieuwe Lente".
Vandaag laten we Witold Lutoslawski aan het woord. Veronique en Thomas spelen op 28 maart "Epitaph" voor hobo en piano van deze grootmeester...

Componeren is geen bezigheid, die zich beperkt tot het achter de piano zitten of het noteren van ideeën, nee, het is een proces, dat voortdurend doorgaat, bewust én onbewust. En dan kan het opeens gebeuren, dat op een onverwacht ogenblik – en dat is meestal van zéér korte duur - het mysterie werkelijkheid wordt en de oplossing waar men zo lang naar op zoek was in een ondeelbare flits aan je wordt 'meegedeeld'. Dat is iets geweldigs. Zonder dergelijke momenten zou voor mij het componeren een zinloze bezigheid zijn, omdat het juist deze ogenblikken zijn, die mij de innerlijke overtuiging schenken van mijn roeping als componist".

Witold Lutoslawksi

We zaten samen op café... dat café rechtover het Conservatorium in Brussel, "café-concert", waar alle studenten - en soms profs - samentroepten... Vlaamse én Franstalige studenten samen, één grote smeltkroes met veel ambiance... We waren piepjonge compositie-studentjes, nog vol vuur en passie voor onze zaak... Frederik Devreese had als jurylid gefungeerd in een - door onszelf opgerichte - compositiewedstrijd ! Hij vertelde over zijn jeugd. Het is een heel beminnelijke man. Met enorm veel talent. Ik bewonder zijn veelzijdigheid; hij is niet "geborneerd" zoals vele anderen.. Ik herinner me dat hij vertelde dat zijn vader - Godfried Devreese - hem oplegde om één week te componeren en de andere week piano te studeren... Luister naar zijn muziek !!!